Vươn lên sau COVID-19: Xây dựng một trạng thái bình thường tốt hơn

Phản ứng của Việt Nam trước dịch bệnh COVID-19 đã được khen ngợi trên toàn thế giới. Với việc hành động nhanh và quyết liệt, chúng ta vẫn đang ở mức chưa có ca tử vong nào, và tinh thần của người dân vẫn đang vẫn rất tích cực trong nhiều tháng qua.

Sau hơn hai tháng không có ca nhiễm nào mới trong cộng đồng, người dân Việt Nam đều sẵn sàng trở lại đời sống trước khi có COVID-19, kèm theo những điều chỉnh theo trạng thái “bình thường mới” như các phương tiện thông tin đại chúng vẫn nhắc đến. Chỉ có điều, đối với những cộng đồng dễ tổn thương trong xã hội, đặc biệt là trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, trạng thái bình thường mới này có thể không hề dễ dàng.

Bình thường mới

Trong suốt những tháng giãn cách xã hội ở Việt Nam, mọi trường học đều đóng cửa để ngăn ngừa sự lây lan của virus trong cộng đồng. Mặc dù biện pháp này đã cho thấy là một phản ứng đúng đắn và cần thiết trên phương diện y tế dự phòng, việc trường học phải đóng cửa kéo dài đã vô hình trung tăng nguy cơ bỏ học của những trẻ em nghèo. Khi không phải đi học, nhiều trẻ phải bươn chải kiếm tiền, thường là để giúp đỡ gia đình vốn đã khó khăn lại càng khó khăn do ảnh hưởng của dịch bệnh. Kể cả khi giờ đây trường học đã mở cửa lại, những trẻ này có thể vẫn sẽ không thể đi học nếu những khó khăn của gia đình chưa được giải quyết.

Nhiều trường học mở cửa cũng gặp phải những thách thức mới, đặc biệt là trong việc cung cấp đủ trang thiết bị vệ sinh đạt tiêu chuẩn. Nhà vệ sinh không sạch sẽ có thể khiến cha mẹ không muốn cho con đến trường, hoặc trẻ đi học nhưng vẫn có nguy cơ lây nhiễm virus Corona và nhiều mầm bệnh khác, vì đối với nhiều trường vùng khó khăn nhà vệ sinh thường tồi tàn, hoặc thậm chí không tồn tại.

Không chỉ có học sinh phổ thông gặp khó khăn, mà thanh niên nghèo cũng đang phải chật vật để tìm được công việc có thể nuôi sống bản thân và gia đình. Áp lực kinh tế đã khiến cho nhiều gia đình, từ thành thị tới nông thôn, lâm vào cảnh phải tìm kiếm việc làm mới. Áp lực này, cộng với việc thiếu kỹ năng và bằng cấp, có thể khiến cho những thanh niên nghèo đối diện với nhiều nguy cơ bóc lột và bạo hành.

Đối với trẻ em khuyết tật, giãn cách xã hội cũng gây ra những ảnh hưởng không nhỏ. Việc phải ở trong nhà trong thời gian dài có thể tạo ra những áp lực về tâm lý dẫn đến nảy sinh những cơ chế phản kháng và hành vi có hại cho bản thân cũng như cho người khác. Hơn nữa, các trường chuyên biệt đóng cửa trong thời gian này khiến cho những thành quả tiến bộ trước đó (nếu có) bị gián đoạn, làm nản lòng các gia đình khi đưa con trở lại điều trị hoặc can thiệp.

Dễ hiểu khi người dân Việt Nam hồ hởi quay trở lại trạng thái bình thường mới, nhưng điều này cũng có thể khiến cho chúng ta khó nhận ra những thực tế khó khăn mà các gia đình nghèo, đặc biệt là trẻ em nghèo, gặp phải. Tuy nhiên, trạng thái bình thường mới của họ vẫn có thể được cải thiện bằng những hỗ trợ giúp nâng cao năng lực, trao quyền cho cộng đồng, và khích lệ tính độc lập.

Xây dựng trạng thái “bình thường tốt hơn”

Thông qua những hỗ trợ khẩn cấp như nhu yếu phẩm, hỗ trợ thuê nhà, và tư vấn, saigonchildren khích lệ trẻ em và gia đình các em kiên định vượt qua khoảng thời gian này, để tìm kiếm những cơ hội ổn định và an toàn, và để tiếp tục đưa con em họ tới trường. Chúng tôi làm việc trực tiếp với các trường học để điều tra và hỗ trợ những nhu cầu mới xuất hiện do mùa dịch, cũng như những ca trẻ mới do gia đình gặp phải khó khăn vì COVID-19. Chương trình học bổng của saigonchildren hướng đến việc giảm gánh nặng cho những gia đình này, cả về tài chính lẫn tinh thần, để họ có thể hỗ trợ con cái của mình đi học và vẫn đảm bảo được quyền tự quyết của gia đình.

Ngoài ra, chương trình xây trường của saigonchildren tập trung vào thiết kế và xây dựng những nhà vệ sinh có chất lượng với giá cả phải chăng để môi trường học đường thật sự là môi trường an toàn và thoải mái cho trẻ. Bằng việc cung cấp những nhà vệ sinh tiêu chuẩn cao, cũng như đào tạo cho cộng đồng về việc bảo quản những cơ sở vật chất này, saigonchildren hướng đến cung cấp một công trình không chỉ có ý nghĩa to lớn trong thời buổi hậu COVID-19 mà còn thiết thực cho sự phát triển về lâu dài của trẻ.

Đối với thanh niên có hoàn cảnh khó khăn mà đã bỏ học, chương trình đào tạo nghề và kỹ năng của saigonchildren mang đến cho các em không chỉ những khoá học nghề, mà còn hỗ trợ các em trong việc tư vấn hướng nghiệp, đào tạo kỹ năng mềm, và giới thiệu cho các em vào làm việc tại những cơ sở có uy tín. Trong suốt giai đoạn giãn cách xã hội, những học viên của chương trình đào tạo nghề và kỹ năng chịu ảnh hưởng bởi việc giảm lương hoặc mất việc do dịch bệnh đều đã được nhận hỗ trợ khẩn cấp để giúp các em trong cuộc sống.

Để đối phó với những gián đoạn của các lớp can thiệp sớm cho trẻ rối loạn phổ tự kỷ, saigonchildren đã chuyển những lớp học này thành trực tuyến trong giai đoạn giãn cách xã hội, tập trung vào việc nâng cao kỹ năng và kiến thức cho phụ huynh trong việc thực hành với trẻ. Mặc dù một vài gia đình đã chuyển chỗ ở và vì vậy không thể tiếp tục chương trình, nhiều gia đình khác đã báo cáo những tiến bộ rõ rệt của trẻ trong giai đoạn can thiệp trực tuyến này, trong đó một số trẻ thậm chí đã nói được những từ đầu tiên.

Nhờ các cán bộ hoạt động xã hội theo dõi sát sao tình hình của trẻ trong từng chương trình, ngay cả trong thời điểm cao điểm của dịch bệnh, mà chúng tôi có thể hiểu nhu cầu của từng trường hợp và hành động kịp thời. Tất cả mọi người, kể cả những cộng đồng khó khăn, đều chia sẻ niềm vui từ thành công của toàn đất nước trong việc đối phó với dịch bệnh lần này. Tất cả những gì họ cần là một chút hỗ trợ để giúp họ đạt được hết tiềm năng của mình. Saigonchildren vẫn luôn cam kết với mục tiêu xoá bỏ nghèo đói thông qua giáo dục, và giờ đây hơn bao giờ hết, chúng tôi vinh dự được là một phần trong nỗ lực của cộng đồng để không chỉ quay lại trạng thái bình thường mới sau dịch bệnh mà còn hướng tới một trạng thái bình thường tốt hơn, đặc biệt cho trẻ em thiệt thòi.