Nâng cao năng lực dạy học trực tuyến cho giáo viên

Việc nâng cao năng lực dạy trực tuyến cho giáo viên đã được thảo luận rất nhiều trong bối cảnh dịch COVID-19. Tại Việt Nam, mặc dù các dịch vụ công nghệ không còn xa lạ gì với các doanh nghiệp và trong cuộc sống của người dân, những dịch vụ và công cụ này vẫn chưa được áp dụng nhiều trong giáo dục (Nguyen & Pham, 2020). Dạy và học trực tuyến không chỉ vô cùng quan trọng trong thời kỳ dịch COVID-19, mà còn có tác dụng trong dài hạn để ứng phó với những nhu cầu xã hội, kinh tế, và kỹ thuật mới sẽ xuất hiện trong một thế giới ngày càng chuyển đổi sang kỹ thuật số.

COVID-19 là cơ hội cho Việt Nam đánh giá lại năng lực đào tạo trực tuyến, hạ tầng công nghệ, chính sách, và hệ thống luật pháp của mình về dạy và học online. Các giáo viên sẽ là những người ở tuyến đầu trong cuộc chuyển giao này, và mặc dù đào tạo giáo viên thích ứng với môi trường lớp học kỹ thuật số là một vấn đề không đơn giản, nhưng có vai trò tiên quyết để đảm bảo việc dạy và học online được hiệu quả. (Burns & Gottschalk, 2019).

Các giáo viên của trường Thăng Long học với chuyên gia về cách tổ chức lớp học online (03/2020)

Đào tạo năng lực cho giáo viên là bước đầu quan trọng bởi vì các thầy cô giáo đóng một vai trò chủ động trong việc giúp đỡ học sinh chuyển giao vào môi trường học kỹ thuật số mới. Như Burns & Gottschalk (2019) đã nhận định, “những kỳ vọng mới dành cho giáo viên đòi hỏi phải nâng cao kỹ năng và năng lực cho họ”. Họ cần phải có kiến thức và được đào tạo một cách phù hợp, sẵn sàng thay đổi, và những công cụ cần thiết để áp dụng kỹ thuật mới; nếu không có những điều này, “những đổi mới về mặt chính sách tốt nhất cũng có nguy cơ sẽ đi chệch hướng ngay tại nơi quan trọng nhất, chính là trong môi trường lớp học.” (Burns & Köster, 2016; Burns & Gottschalk, 2019).

Dạy học trực tuyến đòi hỏi giáo viên phải có năng lực trong việc sử dụng các công cụ truyền thông trực tuyến và môi trường dạy học ảo. Đầu tiên, họ cần phải có kỹ năng công nghệ thông tin để xử lý những thách thức về kỹ thuật có thể xảy ra đối với họ và học viên. Thứ hai, họ có thể cần phải thiết kế những chiến lược dạy học khác so với phương pháp truyền thống. Thứ ba, để tạo ra một môi trường học trực tuyến thu hút “đòi hỏi phương pháp đặc biệt trong việc phát triển năng lực cho giáo viên chứ không chỉ dừng lại ở đào tạo kỹ năng công nghệ thông tin” (Mallinson & Krull, 2013). Giáo viên cần phải “thúc đẩy tương tác giữa học sinh với nhau, thu hút học sinh tham gia vào các hoạt động, và xây dựng khả năng tự chủ của học sinh” (Mallinson & Krull, 2013) để có thể giữ sự chú ý và hứng thú của học sinh trong một môi trường trực tuyến. Những phương pháp có hiệu quả trong một lớp học thông thường chưa chắc sẽ có tác dụng trong môi trường trực tuyến. Những đòi hỏi nói trên cho thấy tầm quan trọng của việc xây dựng năng lực cho giáo viên – họ sẽ cần phải phá vỡ những khuôn mẫu cũ và học những thao tác mới, vốn “cần sự đào tạo và chuẩn bị liên tục, đi kèm với hỗ trợ và xây dựng năng lực”(Burns & Gottschalk, 2019).

Giáo viên trường Thăng Long được đào tạo kỹ năng IT để phục vụ việc dạy trực tuyến

Việc thiết kế một chương trình xây dựng năng lực phù hợp với nhu cầu và mức độ sẵn sàng của giáo viên là hết sức quan trọng. Mallinson và Krull (2013) gợi ý hai hướng tiếp cận. Một hướng từng bước tiến đến mức độ sẵn sàng của giáo viên – đưa họ vào một môi trường trực tuyến ít rủi ro hơn và tiếp cận nhu cầu khác nhau của từng trường; hoặc một hướng tập trung vào hỗ trợ giữa các giáo viên với nhau, tạo ra một cộng đồng giáo viên xung quanh các công nghệ giáo dục để mọi người có thể chia sẻ kinh nghiệm, ý tưởng, và suy nghĩ của mình – giảm thiểu sự phụ thuộc vào những chuyên gia bên ngoài với tư cách là người cung cấp kiến thức, tài liệu, và giải pháp cho những vấn đề đặc thù của cộng đồng. Hai hướng tiếp cận này có thể được phối hợp với nhau để đảm bảo sự chuyển giao hiệu quả và bền vững: từng bước đưa giáo viên làm quen với môi trường online để họ không bị quá tải với quá nhiều thông tin mới và mất động lực; và tạo ra một cộng đồng giáo viên hỗ trợ lẫn nhau trong việc duy trì, làm mới, và thay đổi những phương pháp dạy học online.

Vì vậy, xây dựng năng lực cho giáo viên trong việc dạy học trực tuyến là một đòi hỏi hết sức cấp bách. Đây là bước đầu tiên và có ý nghĩa nền tảng trong việc giúp giáo viên sử dụng những kỹ năng chuyên môn của mình để hỗ trợ học sinh trong một thế giới ngày càng số hóa, tạo ra môi trường học tập trực tuyến thu hút, cũng như hỗ trợ và bảo vệ sức khỏe tâm lý của học sinh. Xây dựng năng lực cho giáo viên là yếu tố quan trong để đảm bảo sự thành công và bền vững của việc dạy và học trực tuyến.

Nguồn tham khảo

Burns, T., & Gottschalk, F. (2019). Building capacity: Teacher education and partnerships. In Educating 21st Century Children: Emotional Well-being in the Digital Age (pp. 243-262). Paris: OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/6d543b7b-en

Burns, T., & Köster, F. (2016), Governing Education in a Complex World, Educational Research and Innovation, OECD Publishing, Paris, https://dx.doi.org/10.1787/9789264255364-en

Mallinson, B., & Krull, G. (2013). BUILDING ACADEMIC STAFF CAPACITY TO SUPPORT ONLINE LEARNING IN DEVELOPING COUNTRIES. Journal of Asynchronous Learning Networks, 17 (2), 63-72. Retrieved February 4, 2021, from https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1018279.pdf

Nguyen, H., & Pham, T. (2020). Is COVID-19 an opportunity to strengthen online teaching? University World News. Retrieved February 4, 2021, from https://www.universityworldnews.com/post.php?story=20200512154252178