*Chia sẻ từ một nhân viên thuộc tổ chức saigonchildren.
Giữa giờ giải lao của buổi Hội trại đặc biệt saigonchildren tổ chức cho các thành viên nhí lớp Can thiệp sớm (CTS), tiếng kêu liên tục của một em bé khiến chúng tôi chú ý.
Đến gần, thì ra đó là K. đôi lúc lại kêu lên trong lúc chơi trò ghép hình cùng ba.
“K. ghép hình với ba nha.”, “Có cần ba giúp không?”, “Con suy nghĩ đi.”, “Con cố lên.”, “Mảnh cuối cùng rồi. Yeah!”
Bức tranh K. xếp không lớn, chỉ gồm 9 mảnh ghép nhỏ. Với nhiều em bé 7 tuổi , đây không phải việc khó khăn. Nhưng với K., một đứa trẻ có khác biệt về phát triển thần kinh điển hình, đây là một thử thách.
Những ngày đầu tham gia lớp CTS của saigonchildren 2 năm về trước, khó khăn lớn nhất của K. là việc kiểm soát cảm xúc, ít hợp tác và khó duy trì chú ý vào hoạt động.
Trò chơi ghép hình, lại vừa đúng là một thử thách về khả năng duy trì chú ý, kiên nhẫn, và kiểm soát cảm xúc dành cho K.
Trong lúc ghép, đôi lúc, K. vẫn còn mất kiên nhẫn khi đôi lúc kêu “A! A!”. Nhưng với sự động viên của ba, em vẫn cố gắng tiếp tục.

Nếu là tôi của trước đây, nghe một em bé la lên giữa đám đông, có lẽ tôi sẽ nhìn nhận tiếng “A! A!” ấy như một sự bất thường, một biểu hiện của việc thiếu kiểm soát, hay đơn giản là “trẻ quấy”.
Nhưng từ khi làm việc ở saigonchildren, tiếp xúc với Chương trình Giáo dục Đặc biệt và khái niệm “đa dạng thần kinh”, tôi mới hiểu rằng não bộ của mỗi đứa trẻ sẽ vận hành theo cách riêng, và có những em bé đặc biệt chưa biết diễn đạt mong muốn của mình qua lời nói, mà dùng hành động để phản ứng.
Điều này khiến người xung quanh cảm thấy bối rối, khó khăn trong tương tác, và cộng đồng dễ hiểu nhầm và dán nhãn trẻ là quậy phá hay bướng bỉnh.
Như K., tiếng kêu “A! A!” của em có lẽ vì vẫn chưa hoàn toàn kiểm soát được cảm xúc khi phải duy trì sự chú ý trong trò chơi. Thế nhưng, dù K. đôi lúc vẫn kêu lên, với sự động viên của ba, em đã kiên nhẫn hoàn thành trò chơi, và vui vẻ đập tay “ăn mừng” với ba khi mảnh ghép cuối vào đúng vị trí.
Giờ đây, K. đã “tốt nghiệp” lớp CTS, và bước vào tiểu học. Với sự hỗ trợ của thầy cô, bạn bè, em học hòa nhập khá tốt.

Để một đứa trẻ phát triển, không chỉ cần can thiệp chuyên môn, mà còn cần sự thấu hiểu và hỗ trợ từ cả cộng đồng.
Khi bắt gặp một hành động của trẻ, dù là né tránh, lặp đi lặp lại, hay phản ứng mạnh, ta chỉ cần chậm lại và nhớ rằng: đây đều có thể là cách em đang cố thích nghi với môi trường, tìm kiếm sự an toàn, hoặc thể hiện nhu cầu theo cách riêng của mình; thì chúng ta sẽ có cái nhìn thấu hiểu hơn, và có thể hỗ trợ các em tốt hơn.
Tôi mong rằng mọi em nhỏ, cũng như K., dù có những điều khác biệt, đều có thể lớn lên thật vô tư, vui vẻ từ sự thấu hiểu của gia đình và những người xung quanh.
Và điều này chỉ có thể xảy ra nếu tôi, bạn, tất cả chúng ta cùng tìm hiểu và lan tỏa thông điệp này.
Trong tháng 4 này – tháng “Thế giới nhận thức về tự kỷ”, hãy dành chút thời gian tìm hiểu thêm về “đa dạng thần kinh”, hoặc chia sẻ câu chuyện nhỏ của K. đến những người quanh bạn nhé!